Małopolska to region niezwykle różnorodny – obok tętniącego życiem Krakowa i zabytków wpisanych na listę UNESCO znajdziemy tu także miejsca, które stanowią prawdziwe oazy dzikiej przyrody. W samym sercu Doliny Karpia, na styku dolin Skawy i Wisły, rozciągają się dwa wyjątkowe obszary Natura 2000: Dolina Dolnej Skawy oraz Wiśliska. To tereny, które nie tylko chronią bezcenne gatunki roślin i zwierząt, ale także od wieków współgrają z tradycją rybacką, tworząc krajobraz, jakiego próżno szukać w innych zakątkach Europy.
Unikalny charakter Doliny Karpia wynika z siedmiowiekowej tradycji hodowli karpia. To właśnie działalność człowieka – budowa i pielęgnacja stawów rybnych – sprawiła, że powstał półnaturalny ekosystem, który stał się domem dla gatunków wymierających w innych częściach Polski.
Krajobraz Doliny Karpia to mozaika: stawy hodowlane, zielone łąki, niewielkie pola uprawne oraz zakrzaczenia śródpolne. Lasy występują tu rzadko, ale tam, gdzie się zachowały, przyjmują postać cennych łęgów i grądów. Największą przyrodniczą perełką pozostają jednak stawy karpiowe – siedlisko ponad 270 gatunków ptaków, w tym wielu rzadkich i zagrożonych. To właśnie ich obecność przyczyniła się do utworzenia dwóch ostoi sieci Natura 2000.
Obszar Natura 2000 Dolina Dolnej Skawy obejmuje dolinę rzeki Skawy oraz kompleksy stawów wokół Zatora, w tym Przeręb, Spytkowice, Rudze i Bugaj. To ogromna ostoja ptaków o powierzchni ponad 7 tysięcy hektarów.
To tutaj gniazdują lub odpoczywają podczas migracji rzadkie gatunki, m.in.:
W rezerwatach leśnych takich jak Przeciszów czy Żaki można podziwiać ponadstuletnie dęby i naturalne łęgi, gdzie wiosną zakwitają wawrzynki wilczełyko i kruszczyki szerokolistne. To miejsca idealne dla miłośników ciszy, botaniki i obserwacji dziuplaków, w tym jednego z najrzadszych dzięciołów w Polsce – dzięcioła średniego.
Drugim klejnotem Doliny Karpia jest obszar Natura 2000 Wiśliska PLH120084, obejmujący kompleks starorzeczy w dolinie Wisły, zwłaszcza w rejonie Spytkowic. Najbardziej znane są trzy malownicze akweny: Miejsce, Oko i Krajskie.
To tereny szczególnie cenne przyrodniczo – mozaika zalanych wyrobisk, piaszczystych wysp i starorzeczy przyciąga liczne gatunki ptaków kolonijnych. Gniazdują tu:
Wyspy i piaszczyste łachy stanowią bezpieczne miejsca lęgowe, a także przystanki dla kaczek i siewkowców podczas sezonowych migracji.
Choć rzeka Skawa została w wielu miejscach przekształcona przez człowieka, na długich odcinkach zachowała wygląd dzikiej, podgórskiej rzeki. Wysokie skarpy, żwirowe łachy i zakola pełne wiklin to idealne miejsca lęgowe dla jaskółki brzegówki – w koloniach liczących nawet 600 gniazd – oraz dla sieweczek rzecznych i brodźców piskliwych.
Skawę otaczają lasy łęgowe z gęstym podszytem, w którym wiją się pnącza chmielu, kielisznika i psianki słodkogórz. To jedne z najbardziej różnorodnych ekosystemów leśnych w Polsce. Spotkać tu można słowika rdzawego, pokląskwę, świerszczaka czy strumieniówkę.
Warto także zwrócić uwagę na mniejsze zbiorniki wodne, powstałe po eksploatacji żwiru. Obecnie to raj dla wędkarzy, ale także siedlisko bobrów i płazów.
To, co wyróżnia Dolinę Karpia, to połączenie bogactwa przyrodniczego z atrakcjami turystycznymi, które przyciągają zarówno miłośników aktywnego wypoczynku, jak i rodzinne wycieczki.
Dolina Dolnej Skawy i Wiśliska to miejsca, które udowadniają, że człowiek i natura mogą tworzyć wspólną historię. Stawy hodowlane, które przez wieki służyły rybakom, dziś są jednymi z najcenniejszych przyrodniczo terenów w Europie. To kraina, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie – ornitolog, wędkarz, rowerzysta czy turysta szukający ciszy i spokoju.
Jeśli szukasz w Małopolsce miejsca, które pozwoli Ci odpocząć od zgiełku, a jednocześnie odkryć niezwykły świat przyrody – Dolina Karpia, Dolina Dolnej Skawy i Wiśliska to destynacje, które musisz odwiedzić.
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej
